Kutlu’nun Edebiyatımıza Yaptığı İyilik: Hayat Güzeldir

Mustafa Kutlu’nun 21 kısa hikâyeden oluşan “Hayat Güzeldir” isimli kitabı bu yıl da okuyucusuyla buluştu. Kitap tam anlamıyla bir Kutlu klasiği olmaya aday. Bunun birçok sebebi var;

Bunlardan en önemlisi, Kutlu’nun tüm hikâyelerde bir kez daha insanı Allah’ın ayetlerini görmeye, okumaya, farkına varmaya hatta tefsir etmeye çağırıyor olması. Kutlu o klişe deyimle “modern hayatın açmazları” içinde bunalmış tipleri yazmıyor, bilakis bu şeytan kilidinden kurtuluş yolunun, aslında her karmaşık sorunun cevabı gibi gayet basit olduğunun altını çiziyor. Yeter ki insan hangi düğümü çözeceğini, her karar anında (ki bu neredeyse her an demek oluyor) önümüze yığılan ihtimallerden en iyisini seçmenin hiç de zor olmadığını bilsin. Bu haliyle Hayat Güzeldir bir iyi ihtimaller kitabı.

Kutlu Yeşilçam’a Karşı

Usta hikâyeci, bu kitapla, yazarak da olsa kötülüğü çoğaltmamayı, insanlığın günahlarını gizlemeyi, en azından faş etmemeyi seçerek, pekala edebiyatın gücünü koruyarak iyi-mser hikâyeler yazılabileceğini bir kere daha kanıtlıyor. Trajedi, çatışma, karamsarlık olmadan hikâye yazılamayacağını söyleyenlere birinci sebebe atıf yapacak olursak böyle bir ihtimalin de var olabileceğini gösteriyor. Eski güzel günlerin hatırına hayırla andığımız Yeşilçam’dan bize kalan kötü klişelere bilge bir tebessümle karşılık veriyor.

Kutlu’nun “Hayat Güzeldir”inde huysuz ihtiyarlara yer yok mesela. Çocuklarla oyun oynayan, her şeyde bir hayır arayan Hacı dedeler var; varını yoğunu fakirlere dağıtan zenginler, ani bir kararla kendisini bağlayan tüm iplerden bir silkinişle kurtulup köye dönebilen şehirliler, geçirdiği trafik kazasından sonra hayatın gerçek anlamına vakıf olan kazazedeler, Anadolu’dan okumaya gelmiş delikanlıların, sonu evlilikle biten bir ölçülü aşk hikâyeleri; kapısına Hızır’ın geldiği yaşlı teyzeler, “Hayat Güzeldir”in kahramanlarından yalnızca birkaçı. Mustafa Kutlu bize hikâye anlatmıyor, yepyeni bir bakış açısına kavuşabileceğimizi, kötücül bakışın, bize ezberletilen klişelerin, karamsarlığın hayatımızı zehir eden açmazın ta kendisi olduğunu gösteriyor.

Hangi “Hayat Güzeldir”

Yeni bir bakış açısı derken kitabın ismini duyan herkesin ilk aklına gelecek olan o filmden bahsedelim. “Life İs Beautiful” 1997 yılında Roberto Benigni’nin yönetmenliğinde yapılmış, 3 Oscar’lı bir İtalyan filmi. Filmin ana temasını, hayatın güzel yanları da olduğu fikri oluşturuyor ama arada derin bir fark var. Benigni, hem senaryosunu yazdığı hem yönetmenliğini yaptığı ve başrolünde oynadığı filmde şu ünlü bardağın, yarısının dolu olduğunu söylüyor özetle. Dünya kötüdür ama biz oyunlar oynayarak, kötülüğü görmezden gelerek, hatta kendimizi mümkün olduğunca dışarıya kapatıp oyunumuza konsantre olursak eğlenebileceğimizi söylüyor. Ama “Hayat Güzeldir”, dünyanın Allah’ın ayetlerinden bir ayet olduğunu, mucizelerin görülebileceğini, bunların hayatımızı güzelleştirdiğini savunuyor. İnsanların birey-sel-leşerek değil, cemaat içinde, safları kuvvetlendirerek, yardımlaşarak hayatı güzelleştirebileceğini savunuyor.

Biri cehennemin içinde bile olsan görmezden gelerek keyfini çıkarabileceğini, diğeri cehennemi bile iyilikle, dostlukla, güzellikle cennete çevirebileceğini söylüyor.

Hayat Güzeldir’deki tüm hikâyeler Mustafa Kutlu’nun alıştığımız anlatıcısı tarafından anlatılıyor; bu anlatıcı okurla birlikte hikâyeye dâhil olan bir nakledici gibi; anlatılan olayla ilgili kendi kanaatlerini ifade etmekten, hatta hikâyeye ara verip kendi sanat görüşünden bahsetmekten çekinmiyor. Kitabı okurken yeni bir mahalleye taşınmışsınız da, mahallenin konuşmayı seven esnaflarından birisinin ağzından mahallelinin ayrı ayrı hikâyesini dinliyormuş hissine kapılıyorsunuz. Son sayfayı da çevirdikten sonra, yerinizden doğruluyor, pencereye yöneliyorsunuz. Kâh güneş gelmesin, kâh dışarıdan görünmeyeyim diye belki günlerce kapalı tuttuğunuz perdeyi bir hamlede açıp ufuktaki maviliğe doğru uzanan uçsuz bucaksız kır çiçeklerini görmeye can atıyorsunuz…

Perde açılıyor, ışık sizi geçici bir süreliğine kör ediyor. Gözlerinizi kırpıştırarak ışığa alışmaya çalışıyor ve görmeyi bekliyorsunuz…